Dos anyos pa lang, paga adopt na si Madugom nan iya ina-on na adto maghuya sa Sitio Mangga, Madrid, Surigao del Sur. Inin Mangga sudlunon, ug kay sitio sa lagi, mamingaw.
Buotan ug responsable na bata si Madugom: malami magluto, maputi maglaba, maumot manguhan dugi nan ukban para amoy ihinawo nan tungaw na ga kudingkudingan sa itlog nan iya mga lumon human maglinaap-laap sa kalati-an.
Gawas nan pangaligo sa suba, mamako, manirador nan langgam, manguhan agutay (gagmatiting na saging na amoy ag hakhakon nan mga amo), gadako si Madugom na radyo day gayud kalingawan. Tanan butang na wara sa Mangga sa radyo niya mabati. Isa na nan ini an sine. Mga mid 60s ini na panahon, demodo wara pa gayud makakita nan sine si Madugom kay adto sa lagi maghuya sa sidsid nan langit.
Naman grabe an kalipay ni Madugom nan isa ka adlaw minlaong an ila silingan na mag sine kuno sa Madrid sa Sabado. Sa huna-huna ni Madugom: kuman makakita na gayud akon sine; manglihuk raba kuno an mga tao sa dako na telon, amoy laong ni cedric tumulak sa DYHP.
Para tugutan, minhilabi ka buotan si Madugom nan yadto na mga adlaw. Ug laktud min-abot an Sabado, ga grupo sa Madugom. Isip lider iya paga ihap---15 sila ka buok.
An distansya nan Mangga sa Madrid mas o menus otcho ka kilometro. Kay wara say sakyanan, ga-baktas sa Madugom. Uno san otcho ka kilometro kon itandi sa kalipay na makakitan sine?
Alas singko y media, navigar na sa Madugom sa Madrid. Pag abot nila sa Madrid, kaliwa tuo an ila pangutana haw tinuod na may sine. Bagan mabuskag nan menudinsya ni Madugom sa kalipay. Derecho sila sa plaza kay adto kuno magsalida.
Arangin tao sa plaza. Dapit sa basketball court, may gamay na sakyanan na puti; sa kilid nan sakyanan may suwat na DLGCD.
Alas siete, alas otcho, wa pa gihapon mag sugod. Dili na masih-sih an tao sa plaza. Paga gusla na sa Madugom kay wara say panihapon, way isab ila da na cuarta.
Alas otcho y media gasugod nan sine. Yangingkud sa Madugom apiki gayud sa telon. Ga diskurso pa an taga DLGCD pero waray yamati kay tanan hinam-hinam na gayud.
Minsiga an telon haw gakidlap kidlap. May mintunga na lingin na may magkatuyok na amo dan sa relo. taud taud mintunga an numero na 9. Kidlap na sab, numero 8. Kidlap na sab, numero 7, hangtud min abot sa zero.
Ug minbutwa an title: UNSA ANG FAMILY PLANNING?
Haw amo ini an hulagway na minsugat ka Madugom:

Gikan pagsugod hangtud ya tapos, hurot mga kabdos an gapuli puli pag tunga sa telon na kibale yanag fashion show: may gakagikam, may gapanaw na bakang, may paga hilot, may inbuthan nan panubigon. Anay tanan lagi!
Tunga-tunga pa daan mintindug na si Madugom, paga pang bilwa iton iya iban kay gahagad na manguli na sila.
Tagad sila ga baktas pasingud sa Mangga min-uwan. Minhilabi an kalangut ni Madugom. Laong niya: amoy taraw in-angutan ta iton tama na sine, mga kabdos da sa baya; kabakhan ko lugar kanila haw inpangaluha-an sila. Sidangay pa mag otro ton karaho na sine!
Minlabay an isa ka tig-ani. May sine na isab sa Madrid.
“Di na gayud ako,†laong ni Madugom human siya sultihi haw hagada nan iya amiga na mangita na isab nan sine.
“Kay nanga di kaw?â€Â
“Kabara. Basin mga kabdos na isab aton. Sidangay pa. Kamo dakan,†laong ni Madugom.
“Bah! Permi dakan baya family planning. Lain na lagi isab kuno. Hala na.â€Â
Abay huna-hunaon ni Madugom: basin agaw lain na an isalida, amo? Bagan ka dakui na disgrasya haw ako day di makakita.
Laktud minsugot si Madugom pero gapa lugos taraw.
Baktas na isab an ila grupo pasingud sa Madrid. Pag-abot ngadto, sigpangutana dayon sila sa mga tao.
“May sine?â€Â
“Oo.â€Â
“Family Planning?â€Â
“Dili. Lain na sab kuno.â€Â
Pagasikdo nan iya iban si Madugom, “tan-awa. Ilang-an ta kaw!â€Â
Gadagan sa Madugom pasingud sa plaza. Pag-abot, inhanap dayon ni Madugom yadton puti na sakyanan na may suwat na DLGCD. Wara. (Ambaya yanihapon an operator astan driver.) Lipayi si Madugom. Bag-o gayud ini na sine, laong niya.
Alas otcho gasugod an sine. Pareho naadi, yangingkud sa Madugom apiki gayud sa telon.
Minsiga an telon haw gakidlap kidlap. May mintunga na lingin na may magkatuyok na amo dan sa relo. taud taud mintunga an numero na 9. Kidlap na sab, numero 8. Kidlap na sab, numero 7, hangtud min abot sa zero.
Ug minbutwa an title: UNSAON PAGSUMPO ANG SCHISTOSOMIASIS?
Ug amo ini an hulagway na minsugat ka Madugom:

astan ini
